Bezpieczeństwo Żywności

Bezpieczna żywność

Od czasu do czasu media przekazuję (najczęściej w tonie sensacyjnym) informację o zagrożeniach związanych z żywnością. Brak w nich często obiektywnych, merytorycznych danych, natomiast akcent jest kładziony na sensację.

Niedawno został opublikowany raport RASFF za 2016r. https://ec.europa.eu/food/sites/food/files/safety/docs/rasff_annual_report_2016.pdf  Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF ) czyli system wczesnego ostrzegania  o niebezpiecznych produktach żywnościowych i środkach żywienia zwierząt ma umocowanie w rozporządzeniu 178/2002, którego art. 10 zobowiązuje władze publiczne do informowania konsumentów o zagrożeniach.

Zgodnie z rozporządzeniem 16/2011 informacja musi być przekazana do punktu kontaktowego Komisji w ciągu 48 godzin od otrzymania informacji o zagrożeniu.
Komisja po przeprowadzeniu weryfikacji informuje pozostałych członków sieci czyli inne kraje UE w ciągu 24 godzin od otrzymania powiadomienia.
Opublikowany raport za 2016r zawiera informacje dotyczące  zagrożeń w zakresie żywności i pasz.
Raport obejmuje kraje UE i kraje trzecie, których towary były w obrocie lub miały trafić na rynek UE.
Dotyczy zanieczyszczeń fizycznych, pozostałości leków, pestycydów, dioksyn, mykotoksyn, zanieczyszczeń mikrobiologicznych, obecności niedeklarowanych substancji, alergenów i innych.
Ogółem w  2016 w zakresie krajów UE było  2993 zgłoszeń w systemie RASFF z tego:
28% (n=847) klasyfikowanych jako alert,
13% (n=378) klasyfikowanych jako  follow-up,
20% (n=598) klasyfikowanych jako ostrzeżenie,
39% (n=1170) powiadomienie o odrzuceniu na granicy.

Wszędzie w każdym kraju może dojść i dochodzi do przypadkowych lub celowych zanieczyszczeń żywności i pasz, które mogą stanowić zagrożenie zdrowia ludzi i zwierząt. Analizując raport możemy się dowiedzieć jakie były i mogą być zagrożenia, równocześnie uświadamiamy sobie, że system nadzoru działa mniej lub bardziej skutecznie.

Zdarza się, że dochodzi do sytuacji kryzysowych z ofiarami włącznie.
W 2016 odnotowano sytuacje określane jako zatrucia pokarmowe.
Ogółem zgłoszono  50 przypadków określanych jako Food poisoning m.in.
Listeria – źródło ser,  a także salami, łosoś – 1 zgon.
Escherichia coli (STEC O26) w Rumunii – źródło ser, 25 przypadków z tego 19 osób z objawami haemolytic uraemic syndrome (HUS), 3 zgony,
Salmonella –  jaja z Polski, informacja 18 stycznia 2016 ze Szkocji, Polska przekazała, że jaja z zakładu pakowania jaj trafiły do Belgii, Chorwacji,Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii,
Clostridium botulinum typ E w suszonych, solonych płociach (Rutilus rutilus) z  Litwy i Holandii , surowiec pochodził z Polski.

Najliczniejszą grupę zgłoszeń stanowiły zanieczyszczenia mikrobiologiczne – 352

  • Salmonella – 170 zgłoszeń- jaja z Salmonella Enteritidis, w tym 40 zgłoszeń dotyczyło jaj z Polski.
  • Listeria monocytogenes – najczęściej stwierdzana w serze z surowego mleka, ale także w mięsie i produktach oraz w  wędzonych rybach.
  • Escherichia coli w zakresie przekraczającym dopuszczalne granice była bardzo często stwierdzana w żywych małżach , ale wykrywano również Shigatoksyczną E. coli w tradycyjnym serze w Rumunii.
  • Norovirus – było 14 zgłoszeń z tego 11 dotyczyło żywych ostryg z Francji
  • Campylobacter – 9 zgłoszeń z Danii (świeże mięso drobiowe i rukola z Włoch).

Mykotoksyny –  ogółem były 53 zgłoszenia i dotyczyły one w większości towarów importowanych.

  • Aflatoksyny typowe dla orzechów importowanych spoza Europy i przetworzone we Wspólnocie
  • Aflatoksyna M 1 – stwierdzana w mleku
  • Ochratoksyna A – figi i produkty zbożowe (czynnik rakotwórczy w przeciwieństwie do aflatoksyny B1)
  • Fumonisinspleśnie Fusarium (produkty zbożowe)

Metale ciężkie – 88 zgłoszeń

  • rtęć w rybach – 58 zgłoszeń z tego miecznik pochodzenia hiszpańskiego stanowił 45 przypadków
  • ołów
  • kadm

Pb i Cd stwierdzano w mięsie, produktach dietetycznych i w tkankach zwierząt akwakultury.

Zanieczyszczenia fizyczne – 106 zgłoszeń stwierdzano w produktach piekarniczych cukierniczych, mleku, owocach, warzywach i wielu innych produktach:

  • metal
  • plastik
  • szkło
  • odchody gryzoni

Zgłoszenia związane z obecnością substancji niedeklarowanych i alergenów – 107 w tym najbardziej popularne alergeny

  • mleko
  • soja
  • orzechy
  • gluten

Liczną grupę stanowiły preparaty importowane wykorzystywane jako afrodyzjaki lub w szeroko pojętym fitnessie.
Analizując raport oraz bieżące informacje w RASFF możemy wyciągnąć wniosek, że najbardziej ,,popularne” zagrożenia mikrobiologiczne to salmonella wszelkich typów, stwierdzana jest także werotoksyczna E. coli głównie w produktach mięsnych z Ameryki Południowej.
Zanieczyszczenia fizyczne np. kawałki szkła, metalu znajdują się nawet w produktach przeznaczonych dla dzieci.
Popularne zanieczyszczenia chemiczne to poza fipronilem także rtęć i kadm głównie u zwierząt wodnych a także siarczyny w produktach pochodzenia zwierzęcego oraz warzywach.
Pomijając raport za 2016r codzienna lektura doniesień w RASFF to interesujący przegląd skuteczności nadzoru właściwych służb i informacja dla konsumentów.
Oczywiście nie należy panikować lub ulegać presji medialnej, zawsze należy zachować zdrowy rozsądek, ale ostrożność nie zaszkodzi.