Przepisy

Ogród zoologiczny w Poznaniu i medialne doniesienia.

Ostatnio w mediach często pojawiają się informacje o ZOO w Poznaniu. Z natury i życiowego doświadczenia do medialnych informacji podchodzę bardzo ostrożnie, w omawianej sytuacji również nie można wyciągnąć jednoznacznego wniosku o co chodzi i kto ma rację.

Z przekazywanych informacji, nie znając meritum i argumentów dwóch stron sporu czyli przedstawicieli ZOO i Inspekcji Weterynaryjnej oraz bez zapoznania się z dokumentami ocena zdarzenia nie jest możliwa.
Informacje mediów mają charakter emocjonalny podgrzewają atmosferę i mobilizują empatię, a to nie sprzyja racjonalnemu podejściu do problemu.
Nie wdając się w dyskusje kto ma rację, należy wyjaśnić podstawowe kwestie m.in. co to jest ogród zoologiczny czyli podać właściwą definicję, która określi przedmiot sporu.

Niewłaściwa, błędna definicja może spowodować wypaczenie dyskusji jak i postępowanie administracyjne.

Zgodnie z USTAWĄ z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody:
Art. 5
11) ogród zoologiczny – urządzony i zagospodarowany teren wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nim związanymi, gdzie są przetrzymywane oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7 dni w roku, żywe zwierzęta gatunków dziko występujących, z wyjątkiem
a) cyrków,
b) sklepów ze zwierzętami,
c) miejsc, w których eksponowanych jest publicznie nie więcej niż 15 gatunków tych zwierząt i łącznie nie więcej niż 50 okazów gadów, ptaków i ssaków;

Ustawa o ochronie przyrody w art. 71 określa, jakie zwierzęta mogą być w ogrodach zoologicznych:
W ogrodach zoologicznych hoduje się i utrzymuje zwierzęta:
1) urodzone i wychowane poza środowiskiem przyrodniczym;
2) które poza ogrodem nie mają szansy przeżycia;
3) jeżeli wymaga tego ochrona populacji lub gatunku albo realizacja celów naukowych.

Powyższe regulacje w sposób dość jednoznaczny określają co to jest ogród zoologiczny i jakim celom ma służyć.

Natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z  dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie warunków hodowli i utrzymywania grup gatunków zwierząt w ogrodach zoologicznych  określa jak sam tytuł wskazuje, warunki utrzymywania zwierząt z uwzględnieniem ich specyfiki gatunkowej  i dobrostanu, ale także bierze pod uwagę niezbędność kwarantanny.

Prawo o ochronie środowiska uwzględnia tworzenie i działanie ośrodka rehabilitacji zwierząt do czego jednak niezbędne jest uzyskanie zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Jak sama nazwa wskazuje działalność ośrodka rehabilitacji zwierząt nie jest tożsama z działalnością ogrodu zoologicznego.

W informacjach medialnych dotyczących omawianego zoo pojawia się kontrowersyjny temat przygarniania zwierząt z tzw. ,,ulicy” czy też udzielanie azylu zwierzętom odbieranym ich właścicielom ze względu na drastyczne naruszenie przepisów dotyczących ochrony zwierząt.

Ustawa o ochronie zwierząt definiuje w sposób jednoznaczny co to jest schronisko
„schronisko dla zwierząt” – rozumie się przez to miejsce przeznaczone do opieki nad zwierzętami domowymi spełniające warunki określone w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z p.. zm.).

W pojęciu ustawy o ochronie zwierząt, zwierzęta domowe to zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza;

Natomiast zwierzęta bezdomne to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały;
Dla przykładu lis z fermy błąkający się po ulicy nie jest zwierzęciem domowym tylko zwierzęciem gospodarskim, nie jest również zwierzęciem dzikim czyli ,,wolno żyjącym” ponieważ takimi są zwierzęta nieudomowione żyjące w warunkach niezależnych od człowieka.

Biorąc pod uwagę powyższe należy się zastanowić dla jakich zwierząt są przeznaczone schroniska i czy ZOO może być schroniskiem.
Analizując prawo o ochronie środowiska i ochronie zwierząt nie można pominąć w kontekście ogrodów zoologicznych, bezpieczeństwa publicznego tzn. ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska w aspekcie zagrożeń czynnikami patogennymi. Mam na myśli choroby zakaźne w tym choroby odzwierzęce i odzwierzęce czynniki chorobotwórcze.
Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych nie definiuje pojęcia ogród zoologiczny czy schronisko określa natomiast, że:
1.prowadzenie schronisk dla zwierząt
2.utrzymywanie lub hodowla zwierząt na potrzeby pokazów zwierząt, edukacji, ochrony i zachowania gatunków zwierząt, prowadzenia podstawowych lub stosowanych badań naukowych lub hodowli zwierząt używanych do prowadzenia takich badań

w pojęciu ustawy stanowią działalność nadzorowaną i podlegają nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej.

Moim zdaniem ogród zoologiczny prowadzi działalność opisaną w punkcie 2, tym samym musi podlegać przepisom weterynaryjnym tym ,,zakaźnym” i dotyczącym handlu jak i eksportu, importu i tranzytu w pojęciu prawa UE i prawa krajowego.
Obrót zwierzętami ogrodów zoologicznych podlega określonym przepisom m.in. ustawie o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych, dyrektywie 92/65 w powiązaniu z dyrektywą 90/425 oraz ustawie o handlu, która implementowała w tym zakresie prawo UE.
W przepisach wyeksponowano zagrożenie chorobami zakaźnymi z uwzględnieniem tych, których wystąpienie może grozić zapaścią gospodarczą kraju np. grypa ptaków o wysokiej zjadliwości, pomór klasyczny czy afrykański świń, pryszczyca.

Nie można pominąć zoonoz takich jak wścieklizna czy gruźlica, która np. kilka lat temu w ZOO w Wuppertalu (DE) spowodowała katastrofę w stadzie słoni.
W przypadki działań tzw. restrykcyjnych można wymienić art. 68 ustawy o ochronie przyrody, który określa, że właściwym np. do likwidacji ogrodu botanicznego lub zoologicznego jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Natomiast nie można zapominać, że wchodzą w grę przepisy weterynaryjne, które dają kompetencje w zakresie działalności nadzorowanej Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii.

Podsumowując, brak szczegółowej wiedzy na temat zaistniałej sytuacji nie pozwala na obiektywną analizę, temu celowi służy postępowanie administracyjne.
Medialna informacja nie stanowi podstawy do wyciągania wniosków.