Małpia ospa od pewnego czasu wzbudza zainteresowanie mediów. Wiemy, że żyjemy w globalnej wiosce i to co jest w Afryce, pojawi się prędzej czy później w Europie. Wektory, żywiciele pośredni takie jak owady, płazy, gady i inne też migrują bezpośrednio lub w lukach transportowych samolotów, statków i samochodów, a nawet w bagażach podróżujących.

          W świecie zwierząt wirusy ospy są szeroko rozpowszechnione i mają powinowactwo do wielu gatunków. Ospa występuje prawie u wszystkich zwierząt: owiec, świń, bydła, bawołów, wielbłądów jedno i dwugarbnych, koni, osłów, mułów, osłomułów, kóz, zajęcy, królików, małp, drobiu i ptaków dziko żyjących. U zwierząt laboratoryjnych takich jak :świnki morskie, myszy, szczury, chomiki można eksperymentalnie również wywołać ospę.

          Dotychczas to wirus krowianki był utożsamiany z zoonozą ze względu na występujące zakażenia dojarzy. Do zakażenia dochodziło poprzez skórę, ale w przypadku właściwej ospy krów mogło dochodzić do zakażenia drogą układu oddechowego.Te dwa wirusy: krowianki i wirus ospy właściwej bydła różnią się budową antygenową i ,, inwazyjnością”.

Wirus krowianki może atakować wszystkie gatunki zwierząt domowych. Przebieg choroby u zwierząt w postaci ciężkiej z objawami ogólnymi dotyczy ptaków, myszy, owiec, królików, kóz, świń.

Miejscowe zakażenie występują najczęściej u bydła, koni, wielbłądów.

            Obecnie emocje wzbudza wirus ospy małp, ale nie ze względu na jego występowanie u tego gatunku, ale dlatego,  że nastąpiła transmisja na ludzi i to w krajach, w których ta choroba nigdy nie występowała.

Wirus ospy małp (Orthopoxvirus simiae, Monkeypox virus, MPXV) jest spokrewniony z wirusem ospy ludzi ( Variola, Smallpox) i wirusem ospy krowiej. Ospa małp została stwierdzona po raz pierwszy u małp pod koniec lat pięćdziesiątych. Małpy podobnie jak ludzie są ,, fałszywymi” gospodarzami.

        Rezerwuarem wirusa są  prawdopodobnie różne gatunki gryzoni (wiewiórki, szczury, popielicowate) i ryjówki. W USA stwierdzono u piesków preriowych po kontakcie z gryzoniami importowanymi z Afryki.

Wirus ospy małp występuje endemicznie w Afryce Zachodniej i Środkowej (Republiki Konga, Ghana , Nigeria).

Jest to istotne, ponieważ osoby podróżujące do tej części świata powinny być tego świadome. Aktualna sytuacja jednak nie ma związku z endemicznym występowaniem wirusa i możliwością zakażenia.

Po raz pierwszy ospę małpią u ludzi zidentyfikowano w 1970 roku u 9-miesięcznego chłopca w Demokratycznej Republice Konga, później w krajach zachodniej i środkowej Afryki, w tym w Nigerii, Kamerunie, Demokratycznej Republice Konga, Republice Konga i innych krajach tego regionu.

Wiosną 2003 r. po raz pierwszy wykryto ospę małp u ludzi poza kontynentem afrykańskim. Przyczyną był import gryzoni z Ghany do USA, a choroba została przekazana handlarzom i właścicielom zwierząt poprzez zakażone psy preriowe. Nie było żadnych transmisji ani śmierci z człowieka na człowieka, prawdopodobnie dlatego, że był to mniej zjadliwy wariant wirusa z Afryki Zachodniej. Do wiosny 2022 r. poza kontynentem afrykańskim wykryto tylko pojedyncze przypadki małpiej ospy głównie ,, importowane” z Nigerii; Według informacji WHO przypadki stwierdzono w Wielkiej Brytanii (2022 i 2018), w  USA (2021), Singapurze (2019) i Izraelu (2018).

Do maja 2022 r. infekcje u ludzi występowały głównie po podróżach do krajów afrykańskich, w których patogen występuje naturalnie.

Przypadki występujące w różnych krajach od maja 2022 r. są pierwszymi na szeroką skalę przenoszeniem wirusa z człowieka na człowieka poza Afryką.

W maju 2022 r. stwierdzono nowe przypadki w różnych krajach poza Afryką, w tym w Niemczech i Austrii.Właśnie pojawienie się małpiej ospy u ludzi w Niemczech stało się sensacją i wzbudziło zainteresowanie służb medycznych, a jeszcze bardziej mediów.

Do 02.06.2022 zdiagnozowano 57 przypadków małpiej ospy w 9 landach (Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Berlin, Brandenburgia, Hamburg, Hesja, Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Saksonia-Anhalt)

Interesujące jest, że osoby zakażone nie podróżowały do ​​krajów afrykańskich (Afryka Zachodnia i Środkowa) gdzie wirus występuje endemicznie. Zakażenie nastąpiło poprzez bliski kontakt z osobą zarażoną. Nie można wykluczyć kontaktu seksualnego. Według aktualnej wiedzy, transmisja z osoby na osobę jest rzadka, ale możliwa.

Uważa się, że do zakażenia może dochodzić po kontakcie z zakażonym materiałem zawierającym wirusa, z zakażonym zwierzęciem po ukąszeniu, poprzez jego wydzieliny i wydaliny, w trakcie oprawiania trofeów,  per os po konsumpcji zakażonego i nie poddanego obróbce termicznej mięsa. Możliwe są również infekcje kropelkowe. Szczególnie wysokie stężenia wirusa występują w typowych zmianach ospy (zmiany skórne).

Drogą zakażenia jest najczęściej skóra, ale także błony śluzowe (oko, usta, nos, narządy płciowe), drogi oddechowe.

Zdaniem badaczy warianty wirusa z Afryki Środkowej są znacznie bardziej zjadliwe niż warianty wirusa z Afryki Zachodniej.

Przebieg choroby jest zazwyczaj łagodny

Zapobieganie – unikanie bliskiego kontaktu, szczególnie z osobami u których występują zmiany skórne ospo podobne

W diagnozowaniu zaleca się uwzględnić brak wyjazdów do krajów, w których wirus występuje, objawy niejednoznacznych zmian skórnych podobnych do ospy (w odróżnieniu od ospy wietrznej itp.).

Po pojawieniu się przypadków ospy małpiej w Niemczech naukowcy byli przekonani, że na tym się nie zakończy wędrówka wirusa.

Obecnie (stan na 20.06.2022r) to już 412 przypadków w  12 Bundeslandach (Baden-Württemberg, Bayern, Berlin, Brandenburg, Hamburg, Hessen, Niedersachsen, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz, Sachsen-Anhalt, Schleswig-Holstein, Thüringen)

Według WHO ( stan od stycznia 2022r do 15 czerwca 2022) na świecie w tym okresie stwierdzono małpią ospę u ludzi w 42 krajach.

Ogółem 2103 przypadki z tego najwięcej w krajach europejskich Jeden przypadek śmiertelny w Nigerii

Przypadki małpiej ospy u ludzi w niektórych krajach:

Wielka Brytania 524, Hiszpania 313, Portugalia 241, Kanada 159, Francja i Niemcy 263 ( ale to było do 15 czerwca, obecnie już 412). W Polsce zgodnie z informacją WHO stwierdzono w tym okresie 3 przypadki.

Analizując sytuację w Niemczech można się spodziewać, że w innych krajach niezbyt dynamicznie, ale powoli liczba przypadków może wzrastać.

Żródło:

 WHO, Robert Koch Institut. Friedrich Loeffler Institut